Yaban mersini Ericacea (Fundagiller) familyasında yer alan ve yabani formları başta Karadeniz bölgesi olmak üzere Marmara ve Ege’nin doğal florasında yetişmektedir. Doğal olarak Türkiye florasında bulunan yabanmersinleri ayılar, bazı kuş türleri ile sincaplar tarafından  da yiyecek olarak tüketmektedir. Dünya üzerindeki birçok bölgede yetişmekte olan yabanmersini türleri aile ihtiyaçlarına veya ticari amaca yönelik olarak hasat edilmektedir.Örneğin Çin’de Vaccinium uliginosum, Avrupa’nın değişik bölgelerinde Vaccinium myrtillus ve Amerika’nın farklı yerlerinde ise çok farklı yabani yaban mersini türleri hasat edilerek, taze tüketilebildiği gibi reçel, marmelat, meyve suyu veya dondurulmuş olarak da tüketilebilmektedir.

Tadıyla ve faydalarıyla tüketicinin ilgisini çeken yabanmersini  gerek taze tüketim gerekse işlenmiş meyve sanayisi açısından güçlü pazara sahip ve piyasada pahalı olan bir meyve türüdür. Bu sayede bir yandan üreticilerin yüksek gelir elde etmesini sağlarken diğer yandan üretim alanlarının da hızla artmasını sağlamaktadır.

İklim isteği bakımından Doğu Karadeniz Bölgesindeki illerden Artvin, Rize, Trabzon, Giresun, Samsun ve Sinop’un genelde rakımı yüksek dağ ve yaylalarında yabanı formları bulunmakta ve yöre halkı tarafından taze olarak, reçel veya pekmez yapılarak tüketilmektedir. Yabanmersini,  asitli toprakları tercih eder (pH=4.0-5.5) ve genel bir ifade ile yabani yabanmersinlerinin olduğu yerlerde, defne, çam, kızılağaç veya beyaz sedirin karışık olarak yetiştiği nispeten meyilli alanlarda kültür çeşitleri rahatlıkla yetişebilmektedir.

Doğu Karadeniz Bölgesi dağlarında yabani olarak yetişen formlarına Rize'de likapa, kaskanaka, çera (mçela), Trabzon'da ligarba, lifos, Artvin'de morsivit veya mahabak (merhauk), Ordu-Giresun'da çalı çileği, Kars-Ardahan'da göğen olarak isimlendirilmekte ve yöre insanı tarafından beğenilerek tüketilmektedir. Çay üzümü, çoban üzümü veya ayı üzümü de denilen bu meyve dünyada blueberry, huckleberry, whortleberry, black whortleberry, bilberry, burren myrtle, mrytille, dyeberry, hurtleberry, whinberry, wineberry adlarıyla tanınmaktadır. Kan şekerini düşüren yaban mersininin bir çok faydaları vardır. Son zamanlarda maviyemiş olarakda isimlendirmeler mevcutdur.

Faydaları:

• Yaprak ve kuru meyvelerinden yapılan çay ishal giderici özellik taşımaktadır.
• Yaban mersini çayının bayanlarda özel günlerin etkisini azalttığı ve düzene   sokmaktadır.
• Yaban mersini çayının idrar yolu enfeksiyonlarında antibiyotik etkisi göstermektedir.
• Kansere karşı vücudu koruyan enzimleri aktive etmektedir.
• Anti kanserojen ve antioksidan özelliğe sahiptir.
• Yağlı bileşiklerin vücuttan atılmasını sağlar.
• Taze olarak yenildiğinde kanı temizler.
• Besleyici olmasına rağmen kalori ve sodyum içeriği düşüktür.
• Kan şekerini düşürür
• Bağırsak metabolizmasını düzenleyen lifli özelliği vardır.
• Kan kolesterolünü düşürür.
• Pektin içeriği yüksektir.
• Kalp krizi riskini azaltır.
• Gece görüş kabiliyetini artırır.
• HIV VİRÜSÜNÜN tekrarlanmasını azaltır.
• Damar elastikliği ve gözlerin geçirgenliğini artırır
• Vücutta biyoaktif madde olarak kullanılan polifenoller, aktokyaninler, flavanoller ve tanenlerce zengindir.
• Kansere karşı savaşan ELLAGIC-ASİT içeriği oldukça yüksektir.
• Diyetlerin sağlıklı ve çok değerli bir parçasıdır.
• Göz yorgunluğunu giderir, miyopluk ve şeker hastalığından kaynaklanan görme bozukluklarını engeller. Kamaşma, kılcal damar çatlaması ve gece körlüğünü ortadan kaldırır.
• Kabızlık, bulantı, mide kramplarını ve ülseri önler.
• Damar sertliği oluşumunu engeller.
• Varis ve basur’u (hemoroit) iyileştirir.
• Sakinleştirici özelliği vardır.
• Ağız içi yaralarını iyileştirir.
•  İltihaplar için dezenfektan özelliği taşır potasyum içeriği son derece yüksektir
• Araştırmalara göre günde bir kâse yaban mersini, yaşlılık nedeniyle oluşan tahribatı önleyip hafızayı güçlendiriyor.
•  Araştırma yapan bilim adamları, özel günleri ‘unutmayı’ alışkanlık haline getirenlere de yabanmersini yemelerini tavsiye ediyor...

Kaynak: www.yabanmersini.org

Etiketler: Diyabet, Blueberry , Yaban Mersini, Likapa, Maviyemiş, Şifalı bitkiler